بقیه عكسها در ادمه مطلب

با تشكر از استاد عبدالستار ملكرئیسی

ادامه مطلب

طبقه بندی: درختان بلوجستان،  طبیعت بلوچستان،  عكس بلوچستان، 
برچسب ها: طبیعت بلوچستان، طبیعت سرباز، طبیعت پیشین، عكس بلوچستان، درختان بلوچستان، دشتیاری، چابهار، نصیرآباد، سرباز، راسك، تمین، بزمان، كار، درخت كنار، عكسدرخت كنار، گز، چش، خرما،  

این مطلب را به اشتراک بگذارید :

.::.

امشب از هر گوشه ی دل بوی دلبر می رسد
بوی ناز عاشقی از دیده ی تر می رسد
امشب این دیوانه دل با ما نمی سازد چرا
گوئیا عطر جنون از دست ساغر می رسد
همچو زلف یاسمن امشب پریشان می شود
بخت بد بین کز کجا فریاد خنجر می رسد
آن دو چشم آهویی هرشب چه میخواهد ز دل
کز نگاه نازکش سنگی به گوهر می رسد
مدعی کو تا ببیند در حصار شعله ها
عمر ققنوس دلم هرشب به آخر می رسد
گرچه تار هستی ام اکنون ز هم بگسسته است
هرشب از تار دلم آهنگ دیگر می رسد
پر ز عطرم من از این شبهای خوب عاشقی
گرچه میدانم شبی عمر دلم سر می رسد 

        
                                 ملک ریسیی

طبقه بندی: اجتماعی، 
برچسب ها: عبدالستار، ملك رییسی، عبدالستار ملك ریسی، شعر، سرباز، ایتك، فیروزاباد،  

این مطلب را به اشتراک بگذارید :

.::.

   نام بلوچ را نخستین بار در نوشته‏ هاى جغرافى نویسان اسلامى قرن چهارم مانند استخرى، ابن حوقل، مسعودى و مؤلف حدود العالم، همراه با كوچ مى ‏بینیم. اینها كوچ و بلوچ را دو طایفه میدانند كه در سرزمینى مجاور هم در دشت جنوبى مكران و دامان كوهستان بشاگرد و اطراف جیرفت مى ‏زیسته ‏اند. محققان مسكن اولیه قبایل بلوچ را شمال ایران و نواحى شرقى دریاى خزر میدانند. بدون تردید بلوچها از اقوام آریایى هستند كه پس از گذشتن از نواحى شمالى  به جنوب درآمده‏اند. نزدیكى زبان بلوچى به زبان باستانى اقوام هند و اروپایى، مؤید این حقیقت است . همچنین سنجش هایى كه دانشمندان نژاد شناس با اندازه ‏گیریهاى مكرر از طول بدن، در حال نشسته و ایستاده و طول و عرض سر، پیشانى، گونه ها و تناسب بین گونه ها، عرض فكین، پهنا و درازا و بلندى بینى، درازاى گوش، طول و عرض تمام صورت افرادى كه از همه قبایل و طوایف به منظور گروه ‏بندى نژادى ملل كرده ‏اند، معلوم نموده ‏اند كه مشخصات نژاد بلوچان و آریائیها كاملاً یكسان است و بى گمان بلوچها از آریائیان جدا شده و در زمانهاى گذشته، به جنوب آمده و در دشتها و دامنه ‏هاى كوههاى این سرزمین بلوچستان پراكنده شده ‏اند.

مردم بلوچ از نژاد آریایى هستند كه مسكن اصلى آنها در كنار دریاى خزر، ناحیه گرگان امروزى بوده است و بعدها به قسمت كرمان آمده و از آنجا به بلوچستان رانده شده‏اند و چون به لحاظ موقعیت جغرافیایى، از تهاجم مغول و تیمور و اعراب و سایر اقوام به دور بوده ‏اند، نژاد خود را به خوبى حفظ كرده و چهره‏ هاى اصیل آریایى در میان آنها به خوبى مشاهده مى‏شود. بیشتر پژوهشگران ایرانى و خارجى معتقدند كه نژاد ایرانى ، خاصه نژاد بلوچ از زیباترین نژادهاست و علیرغم قرب و جوار با كشورهاى پاكستان و هندوستان، از ساكنان آن مرز و بوم متمایز هستند و خطوط اصلى سیماى نجیب و قدیم خود را حفظ كرده ‏اند. اوژن اوبن فرانسوى مى ‏گوید : در سلسه جبال غربى و جنوبى، كردها، لرها و بلوچ ها نمونه‏ هایى از نژاد خالص ایرانى‏اند كه كاملاً خالص و دست نخورده مانده ‏اند.در باره ایرانى بودن بلوچها، شك و تردید نمى ‏توان كرد، زیرا زبان و آداب و رسوم بلوچها نمایانگر ایرانى بودن آنهاست. اكثر نژاد شناسان و مردم شناسان از قبیل برتن هنرى فیلد و كرزن و دیگران به دلایلى، ایرانى الاصل بودن آنها را ثابت كرده ‏اند. برتن انگلیسى مى ‏نویسد : بلوچ هیچ شباهتى به فرزندان اسماعیل ندارد؛ چشمانش درست و سیاه، مانند چشمان پارسى است. و بسان دیدگان عرب، ریز، ناآرام و آتشین نیست. بالایش بلند، خوش اندام، و ایرانى وار، ریشش انبوه و بلند است كه خود نشانه‏اى از تندرستى است. پروفسور كین بلوچها را از نژاد تاجیك دشتى مى‏داند. كلنل دیمز مسأله را از طریق علمى بررسى مى‏كند و جمجمه بلوچ را از نوع پهن سران ایرانى مى ‏داند و مى ‏نویسد كه جمجمه عرب و هندى از نوع دراز سران است. او میگوید كه اگر خصوصیات مغزى و جسمى بلوچ را در نظر بگیریم، باید او را ایرانى نژاد و مانند تاجیكان و دیگر مردمان فلات ایران بدانیم.

فردوسى در شاهنامه صریحاً مى ‏نویسد كه بلوچها در زمان انوشیروان سرزمین گیلان را ویران و تباه ساختند، از آن پس به سمت جنوب كوچانده شدند تا اینكه در سرزمین فعلى ساكن گشتند و قسمتى از سپاهیان كیخسرو را بلوچها تشكیل مى‏دادند، كه سربازانى جنگاور و دلیر بودند و در میدان جنگ هیچگاه پشت به دشمن نمى‏كردند.سرهنرى پیتنچر معتقد است كه بلوچها از نژاد تركمن مى ‏باشند ولى پروفسور را بین سون مى ‏گوید ، بلوچ، مفرس بلوس است كه پادشاه بابل بوده، با نمرود پسر كوش كه در كتاب مقدس ذكر آن رفته، یكى است، بلوس و كوش به مرور ایام تبدیل به بلوچ شده است.

 بلوچ از دو كلمه بَر و لَچ تشكیل یافته است، بَر به معنى بیرون - دشت جلگه، و لچ به معنى لخت - لوت - برهنه است. برلچ  مردمى را گویند كه در دشت لخت و بیابان برهنه زندگى مى‏كنند. مردمى كه دشتى یا به گفته برهان قاطع صحرایى هستند. این معنى نه تنها با زندگى امروز بیشتر بلوچها صدق مى ‏كند، بلكه براى نخستین بار با نام بلوچ هنگامى برمى ‏خوریم كه آنان در سده چهاردهم هجرى در دشت جنوبى كرمان و دامان كوهستان بشاگرد زندگى مى‏كرده‏اند. بلوچها هنوز هم به دشت «گیابان» مى ‏گویند. رنگ چشم و موى بلوچها بیشتر مشكى است و كسانیكه داراى موهاى خرمایى و چشم‏هاى كبود یا خاكسترى رنگ باشند نیز در بین آنها یافت مى‏شود و رنگ بدن بلوچها گندم گون و روشن است«. هنرى، فیلد، مردم شناس آمریكایى در سال 1955 با اندازه ‏گیرى وعكس‏بردارى بیش از 2000 نفر بلوچ در بلوچستان شرقى مى‏نویسد : بلوچان پیوستگى نژادى با مردم ایران دارند. هیچ یك از افراد مطالعه شده، نشانى از نژاد زرد نداشته و بسیارى از آنها با مردم باختر اروپا پیوستگى نشان داده‏اند، البته در مواردى بسیار كم اثرى از سیاه پوستان در آنها دیده شد و بررسیها نشان داد كه آنها با مردم آن سوى هند پیوستگى نزدیكى دارند.

با توجه به مطالب مذكور چنین میتوان نتیجه گرفت كه قوم بلوچ از روزگاران كهن، در سرزمین بلوچستان ساكن بوده ‏اند و قدمت آنها به تاریخ مدوّن ایران مى‏رسد. بنابراین باید قبول كرد كه بلوچها آریایى نژاد و به بیان دیگر ایرانى نژاد هستند و در این مورد نباید هیچگونه شك و دو دلى به خود راه داد، زیرا بسیارى از باورهاى بلوچها در حال حاضر نیز با باورهاى آریاییها همخوانى نزدیكى دارد و این را دهها و بلكه صدها نویسنده ایرانى و خارجى نیز تأیید كرده‏اند، البته این را نیز باید مد نظر قرار داد كه بلوچها از آمیزش با اعراب و هندیها و بسیارى از اقوام دیگر بى بهره نبوده‏ اند. لازم به توضیح است كه كلیه افرادى كه در منطقه سرباز زندگى مى‏كنند و به زبان بلوچى تكلّم مى ‏كنند، بلوچ نیستند؛ چون در ادوار مختلف، اقوام گوناگونى از مناطق اطراف از جمله، اعراب، افغانها، هندیها و حتى سیاهان قارّه آفریقا، به دلایلى به این سرزمین آمده و به مرور زمان، فرهنگ و منش بلوچها بر آنها مستولى شده، و آنها اصالت قبلى خود را از دست داده ‏اند و به عنوان بلوچ مشهور شده ‏اند، در حالیكه بلوچها از نژاد آریایى هستند و توانسته ‏اند كمابیش در نقاط مختلف بلوچستان اصالت خویش را حفظ نمایند.

 

 

طبقه بندی: بلوچستان، 
برچسب ها: سرباز،  

این مطلب را به اشتراک بگذارید :

.::.

 

مهمترین رودخانه‏ هاى فصلى بخش سرباز عبارتند از:

 

- رودخانه سَرباز: رودخانه سرباز یكى از پرآبترین رودخانه‏ هاى این بخش و حتى استان محسوب مى ‏گردد.

مشخصات: طول رودخانه: 313 كیلومتر، ارتفاع سرچشمه: 1450 متر، ارتفاع ریزشگاه: صفر، شیب متوسط: 0/5 درصد، مسیركلى: جنوب شرقى. مساحت حوضه آبریز آن در نقاط مختلف، متفاوت است، بطوریكه در ایستگاه سرباز برابر با 2193 و در پیردان 2440، در دپكور 2721، در محل الحاق رودخانه حیط 3283، زیرپشامگ 3769، زیر چراغان 3916، و در راسك 3990 كیلومتر مربع مى ‏باشد.

بده و رژیم رود: به مقدار آبى كه در مدت یك ثانیه، از یك نقطه رودخانه مى‏گذرد بده یا دبى آن رودخانه گفته مى‏شود. بده متوسط سالیانه رودخانه سرباز، در محل ایستگاه اندازه ‏گیرى پیردان 2/72 مترمكعب در ثانیه، در محل اندازه‏ گیرى ایستگاه پیشین 6/63، و در باهوكلات 7/91 متر مكعب در ثانیه است. متوسط حجم سالیانه آب رودخانه نیز در محل ایستگاه پیردان 85/8، و در باهوكلات 249/5 میلیون مترمكعب است.

 در تمامى فصول سال، آب در همه مسیر آن جارى نیست. پرآب‏ ترین زمان رودخانه، مواقعى است كه سرشاخه‏ هاى آن از رگبارهاى تند انباشته مى‏شود و اصولاً این مواقع با اواسط تابستان و اواسط زمستان مصادف است.

شعبات (شاخه ‏هاى رودخانه):این رودخانه از ارتفاعات شمالى بخش سرباز سرچشمه مى ‏گیرد. در شمال غربى، شاخه‏اى بنام سَركور، دهستان سركور را به سوى جنوب شرقى طى مى ‏كند و در سرراه، رودخانه ‏هاى مَچكور، سهمان، هنسانوچ، كوش‏كور و هِچكدر به آن مى‏ پیوندند و به سوى سرباز متوجه مى ‏شود. در مركز بخش سرباز با رود گُوَیْمَرْكْ مخلوط مى ‏شود. سپس به سوى جنوب غربى از دره ‏هاى پرپیچ و خم و تنگ عبور مى ‏كند و در روستاى ایتك با رودخانه بَخْتَكْ مخلوط مى ‏شود. آنگاه در محل پل سرباز با رودخانه جژّان در هم مى‏آمیزد. در روستاى دپكور رودخانه كیشكور به آن مى‏پیوندد و در روستاهاى رودبن ولهاباد با رود رُمپان در هم مى‏آمیزد و آنگاه در روستاى زیارتجاه با رودخانه زیارت‏كور مخلوط مى ‏شود. در بدو ورود به دهستان پارود و نرسیده به حِیط با رودخانه بِشْكیر در هم مى‏آمیزد و در انتهاى حیط با رودخانه روت‏كور مخلوط مى‏ شود.

   در پارود، رود سُموكان (گُوَرْدَشْتْ) به آن مى‏پیوندد و پس از پیوستن با رود پِشامَگْ، از كنار روستاى فیروزآباد مى ‏گذرد و به مركز بخش راسك وارد مى‏گردد. در این دهستان نیز همچنان به سوى جنوب شرقى جریان مى ‏یابد و در نزدیكى هُدار با رودخانه لاشار مخلوط شده و از روستاهاى بافتان و جَكیگُور عبور كرده، وارد دهستان پیشین مى ‏شود. در ابتداى ورود به این دهستان نخست با رودخانه سیرین كَوْرْ و سپس با رودخانه سوران آب در هم مى ‏آمیزد و سد پیشین را پشت سر مى‏ گذارد. سپس به سوى جنوب غربى متوجه مى‏ شود و در سر راه با رود وَشْ كَوْرْ مخلوط مى‏ گردد و به دهستان باهوكَلات از شهرستان چابهار داخل مى ‏شود. در ورود به این دهستان، با شاخه‏اى بنام باهوكلات مخلوط مى‏گردد و آنگاه به سوى جنوب غربى و سپس جنوب شرقى، سراسر دهستان باهوكلات را طى مى‏كند و در سر راه، با رودهاى گَرْگَرُو وَ وَلیدادْ و سَمّاچْ مخلوط مى‏شود و در 90 كیلومترى شرق چابهار به خلیج گُواتْرْ در دریاى عمان وارد مى‏ گردد. این رودخانه بطور كلّى رودخانه ‏اى سیلابى است كه بخش پایانى مسیر خود را در دشتهاى باهوكلات و دشتیارى طى مى ‏كند. از به هم پیوستن رودهاى سَرْكَوْرْ، هنسانوچ، كوش كَوْرْ و هِچْكدَرْ، رودخانه سرباز بوجود مى‏آید كه نام محلّى این رودخانه از روستاى سرباز تا راسك معروف به سرباز و از بخش راسك تا باهوكلات بنام مَزَنْ كوَرْ (رودخانه بزرگ)، و از باهوكلات تا مصب خود، باهَوْ نامیده مى ‏شود.

 

سیلاب هاى رودخانه: سیلابهاى رودخانه سرباز ناشى از رگبارهایى است كه بیشتر در فصل زمستان واوایل بهار و تابستان به وقوع مى‏پیوندد. این سیلابها مزارع و باغات راویران، قناتها را شكسته، نهرها و جویهاى كشاورزى را پر از گل و لاى كرده و از بین مى‏برند و حتّى گاه دیده مى‏شود كه درختان بزرگى از جمله خرماها را از ریشه كنده و با خود مى ‏برند.

 

زمین‏شناسى كف رودخانه: بستر عُلیاى این رودخانه كوهستانى است. و در جهت شمال غربى - جنوب شرقى جریان دارد و در مسیر خود، از دره‏هاى نسبتاً باریكى مى ‏گذرد. تشكیلات حوضه آبریز رودخانه سرباز، از نظر زمین‏شناسى، از سنگهاى دوران سوم غیرقابل نفوذ بوجود آمده ‏اند. طبقات فلیش قسمت اعظم این تشكیلات مى ‏باشند كه گاهى طبقات مارن و شیست در لا به لاى آن مشاهده مى ‏گردند. بطور كلى شیب طبقات در جهت شرق به غرب بوده و عموماً لایه ‏هاى غیرقابل نفوذى را بوجود آورده ‏اند. تشكیلات دوران چهارم به شكل نهشته ‏هاى رسوبى بطور دگرشیبى روى تشكیلات دوران سوم، در بستر رودخانه سرباز و همچنین كلّیه ملحّقات اصلى و فرعى گویمرك، كیشكور و ... و گاهى در دامنه كوهها قرار گرفته‏اند. این نهشته‏ ها، گاهى به صورت كنگلومراى نسبتاً سخت شده بوسیله سیمان آهكى در دامنه كوهها مشاهده مى ‏شوند ولى بیشتر این رسوبات به شكل آبرفتهاى جدید با دانه ‏هاى جدا، بستر رودخانه ‏ها را پوشانده ‏اند. قسمت دیگر این نهشته ‏ها به صورت ذرات لیمونى و رُسى در دوطرف دره‏ هاى منطقه، تشكیل خاكهاى زراعتى را داده ‏اند، كه در شرایط كنونى آبادیها و بویژه باغات و مزارع و بطور كلى خاكهاى منطقه را بوجود آورده ‏اند. قسمتى از بستر رودخانه شنى است كه این شنها از دانه‏ هاى ریز تا سنگهاى بزرگ متغیر هستند. به علت وجود همین شنها است كه در بعضى از جاها كه كف بستر رودخانه تا حدودى بالاست، آب به سرعت در داخل زمین فرو مى‏رود. و بعد از اینكه به یك بستر یا كف سختى در پایین دست برخورد مى ‏كند و یا عرض رودخانه كم شود، آب به صورت چشمه از زیرزمین مى‏ جوشد و به جریان خود ادامه مى ‏دهد.

محدوده رسوبات قابل نفوذ رودخانه: رسوبات قابل نفوذ كه از نظر مخازن زیرزمینى و بطور كلى ذخیره نمودن آب سیلابهایى كه رودخانه سرباز بوجود مى‏آیند، قابل اهمیت مى ‏باشند. در بستر رودخانه به شكل نهشته ‏هاى متشكّل از شن و ماسه سخت شده قرار دارند. این رسوبات طبقات سنگهاى دوران سوم را پوشانیده ‏اند. طول این لایه ‏هاى قابل نفوذ، فقط در بستر رودخانه سرباز برابر با 112 كیلومتر است و عرض آنهادر كم عرض‏ترین قسمت بستر 50 تا 100 متر و در قسمت‏ هائی كه بستر رودخانه گسترده شده است، این رقم به 700 تا 800 متر مى‏رسد. محاسبات انجام شده نشان مى‏دهند كه مساحت رسوبات، قابل نفوذى كه كف رودخانه اصلى سرباز را پوشانیده ‏اند در حدود 44 كیلومتر مربع مى ‏باشد كه به این رقم، مساحت نهشته ‏هاى قابل نفوذ واقع در دره‏ هاى رودخانه گویمرك 17 كیلومترمربع و كیشكور 7 كیلومتر مربع را باید اضافه نمود.

اهمیت رودخانه سرباز: درباره اهمیت این رودخانه در بخش و منطقه سرباز هرچه بگوییم، كم گفته ‏ایم. در مورد اهمیت آن همین بس كه حیات اقتصادى جنوب استان به این رودخانه بستگى دارد. و چه بسا با خشك‏شدن آن دیگر هیچ حیاتى در منطقه مشاهده نشود و روستاهاى فراوانى به ویرانى مبدّل گردند. آب این رودخانه در طول مسیر خود براى روستاهاى واقع در كناره ‏هاى آن، منبع آب منحصر به فرد است. تراكم آبادیها در مسیر این رودخانه بسیار زیاد است. و زمینهاى زراعى آنها از همین رودخانه مشروب مى‏گردند. رودخانه سرباز نقش بسیارى را در آبادانى زمینهاى اطراف خود دارد و از آنجا كه آبرفتهاى زیادى را در این اراضى ته ‏نشین مى ‏كند، بسیار پربركت و آباد هستند. آب این رودخانه نه تنها منطقه سرباز، بلكه بخش راسك و سرزمینهاى پهناور دشتیارى را نیز مشروب مى ‏كند. بطور كلى مى ‏توان گفت كه بیشتر زمینهاى حاصلخیز دشتیارى، بر اثر رسوبگذارى همین رودخانه، در طى سالیان متمادى و طولانى، بوجود آمده ‏اند. هم اكنون با احداث سدپیشین، بیشترین استفاده را از آب این رودخانه، اهالى دشتیارى و باهوكلات و چابهار مى‏ برند.

- رودخانه گُوَیْمَرْكْ: دهستانهاى: نسكند و مینان، فصلى، ریزابه : رودخانه سرباز، حوضه: دریاى

عمان، طول: 55 كیلومتر، ارتفاع سرچشمه: 1450 متر، ارتفاع ریزشگاه: 890 متر، شیب متوسط: 1 درصد، مسیركلى: نخست جنوب شرقى و سپس غربى. شاخه‏اى از این رودخانه از ارتفاعات 80 كیلومترى جنوب شرقى ایرانشهر واقع در دهستان نسكند سرچشمه مى ‏گیرد و بنام رودخانه دهانه به سوى جنوب شرقى روانه مى‏شود. در سرراه با ریزابه ‏هاى متعددى مخلوط مى ‏شود و در حوالى روستاى سرداب به سوى جنوب‏ غربى متوجه مى‏گردد و قبل از رسیدن به روستاهاى كندز و باتك، با شاخه شرقى كه از ارتفاعات جنوبى آشار سرچشمه گرفته و بنام رود كُزور معروف است، مخلوط مى‏شود. از كنار روستاهاى گُوَنْگانْ، مینان، دِزْ، بُگانْ و سَنْگ مَسجِد مى ‏گذرد و در مركز بخش سرباز، با رودخانه سركور مخلوط مى ‏شود و رودخانه سرباز را تشكیل مى ‏دهند.

 - رودخانه بَخْتَكْ : دهستان سرباز، فصلى، ریزابه : رودخانه سرباز حوزه: دریاى عمان، طول: 51 كیلومتر، ارتفاع سرچشمه: 1400 متر، ارتفاع ریزشگاه 860 متر، شیب متوسط: 3/6 درصد، مسیركلى: شمال غربى. این رودخانه از 14 كیلومترى جنوب شرقى سرباز سرچشمه گرفته و از روستاهاى ماتَكْ و اِسْپِكار مى‏گذرد و در روستاى اِیْتكْ به رود سرباز مى‏ریزد.

- رود سهمان: دهستان سركور، فصلى، ریزابه: رودخانه سركور، حوضه: دریاى عمان، طول: 71 كیلومتر، ارتفاع سرچشمه: 1400 متر، ارتفاع ریزشگاه: 1100 متر، شیب متوسط : 1/8 درصد، مسیركلى غربى، این رودخانه از 66 كیلومترى جنوب شرقى ایرانشهر سرچشمه مى‏گیرد و رودخانه پادیك شاخه‏اى از آن است و در محل محمودآباد به سركور مى ‏پیوندد.

- كیشكور: دهستان كیشكور، فصلى، ریزابه: رودخانه سرباز، حوضه: دریاى عمان، طول: 53 كیلومتر، ارتفاع سرچشمه: 1200متر، ارتفاع ریزشگاه: 750 متر، شیب متوسط: 1/8 درصد، مسیركلى: شرقى. این رودخانه از 75 كیلومترى جنوب شرقى ایرانشهر سرچشمه مى‏گیرد و داراى دو شاخه اصلى: مات كَوْرْو شیر بُنان (گَرَگْ كَوْرْ) و شاخه‏ هاى فرعى: مَچانْ، سَگار، بَنْدانْ، سانیچ، دَنْدارْ، جَمیدَر،شُكْشْدَرْ، كُپشتان، تیغ آبْ و دازاندر است. و در محل روستاى دَپْكَوْرْ به رودخانه سرباز مى‏ پیوندد.

- هیسكان: دهستان ایرافشان، فصلى، ریزابه: رودشاهى كور، حوضه: دریاى عمان، طول: 50 كیلومتر، ارتفاع سرچشمه: 1400 متر، ارتفاع ریزشگاه: 800 متر، شیب متوسط: 1/2 درصد، مسیركلى: شمال شرقى. این رودخانه از ارتفاعات جنوبى دهستان آشار سرچشمه گرفته و بعد از پیوستن چند رود فرعى به شاهى كور تغییر نام داده و به رودخانه نِهِنْگْ مى‏پیوند.

- هِچكدر: دهستان نسكند، فصلى، ریزابه: رودخانه سرباز، حوضه: دریاى عمان، طول: 20 كیلومتر، ارتفاع سرچشمه: 1200 متر، ارتفاع ریزشگاه: 950 متر، شیب متوسط: 1/4 درصد، مسیركلى: جنوب غربى. این رودخانه از 88 كیلومترى جنوب شرقى ایرانشهر سرچشمه گرفته و از كنار روستاهاى پِیروكوش مى‏ گذرد. و روبروى روستاى پنّام به رود سرباز مى ‏ریزد.

- هنسانوچ: دهستان سركور، فصلى، ریزابه: رودسركور، حوضه: دریاى عمان، طول: 50 كیلومتر، ارتفاع سرچشمه: 1600 متر، ارتفاع ریزشگاه: 950 متر، شیب متوسط: 1/3 درصد، مسیركلى: جنوبى. این رودخانه از كوههاى هامان در 56 كیلومترى جنوب شرقى ایرانشهر سرچشمه مى‏گیرد و از كنار روستایى بنام حَمَّلى مى‏گذرد و رودخانه كوش كور به آن مى‏پیوندد.

- كوش كور: دهستان سركور، فصلى، ریزابه: رود هنسانوچ، حوضه: دریاى عمان، طول:25  كیلومتر، ارتفاع سرچشمه: 1600 متر، ارتفاع ریزشگاه: 1050 متر، شیب متوسط: 2/2 درصد، مسیركلى: نخست جنوبى و سپس غربى، این رودخانه از 72 كیلومترى جنوب شرقى ایرانشهر سرچشمه مى‏گیرد.

- سُموكان (گُوَرْدَشت):دهستان كیشكور، فصلى، ریزابه: رودخانه سرباز، حوضه: دریاى عمان، طول: 30 كیلومتر، ارتفاع سرچشمه: 1250 متر، ارتفاع ریزشگاه: 600 متر، شیب متوسط: 2/2 درصد،

مسیركلى: جنوب شرقى این رودخانه از كوههاى باجان و انار در 93 كیلومترى جنوب شرقى ایرانشهر سرچشمه گرفته و در روستاى پارود به رودخانه سرباز مى‏ریزد. و شاخه ‏هاى آن عبارتند از : باجان، گادْروچْ، بِیت، جَموك.

- مَچكور: دهستان سركور، فصلى، ریزابه: رودخانه سرباز، حوضه: دریاى عمان، طول: 51 كیلومتر، ارتفاع سرچشمه: 1450 متر، ارتفاع ریزشگاه: حدود 1200متر، شیب متوسط: 1/7 درصد، مسیركلى: شرقى. این رودخانه از 55 كیلومترى جنوب شرقى ایرانشهر سرچشمه مى‏گیرد و یكى از شاخه ‏هاى آن رود گُوَرْناگْ است.

تهلاپ: دهستان ایراَفشان، فصلى، ریزابه: رودشاهى كَوْرْ، حوضه: دریاى عمان، طول: 03 كیلومتر، ارتفاع سرچشمه: 1350 متر، ارتفاع ریزشگاه: 800 متر، شیب متوسط: 1/8 درصد مسیركلى: جنوب شرقى. این رودخانه از 70 كیلومترى جنوب غربى سراوان سرچشمه مى‏گیرد و شعبات دیگرى كه به آن مى‏ پیوندند عبارتند از: رود بلوچ و چاهى.

- شاهى كور: دهستان ایرافشان، سیلابى، ریزابه: رود نهنگ، حوضه: دریاى عمان، طول: 001 كیلومتر، ارتفاع سرچشمه: حدود 1450 متر، ارتفاع ریزشگاه: حدود 530 متر، شیب متوسط: 0/9 درصد، مسیركلى: شرقى. این رودخانه از ارتفاعات 130 كیلومترى جنوب باخترى سراوان سرچشمه مى‏گیرد و بنام رودخانه تُرُنْدْ به سوى شمال شرقى روان مى‏شود و پس از مخلوط شدن با یك ریزابهُ نسبتاً بزرگ شمالى، به سوى مشرق متوجه مى‏شود و به رودخانه حَدْكَوْرْ تغییر نام مى‏دهد. رودخانه مزبور در سر راه نخست با رودخانه جَبْدَْر و سپس با رود آشار مخلوط مى ‏شود و بنام رودخانه پَتكانْ به سوى جنوب شرقى متوجه مى‏گردد. در سر راه نخست با رودخانه هِیسكان و سپس با رود ایراَفشانْ در هم مى ‏آمیزد  و بنام رودخانه شاهى كور به سوى مشرق روان مى ‏گردد و پس از مخلوط شدن با رود گودان (گیردان)، به سوى جنوب شرقى رهسپار مى‏شود و در نقطه‏اى از مرز ایران و پاكستان كه در 45 كیلومترى جنوب شرقى ایرافشان قرار دارد، به رودخانه مرزى نهنگ مى ‏ریزد.

- نِهنگ: شهرستانهاى سراوان و ایرانشهر، دایمى، حوضه: دریاى عمان، رودخانه مرزى ایران و پاكستان، طول: تا مرز ایران و پاكستان 120 كیلومتر، ارتفاع سرچشمه: 1000 متر، ارتفاع ریزشگاه نقطه خروج از مرز: حدود 250 متر، شیب متوسط: 0/6 درصد، مسیركلى: جنوب غربى. این رود قسمتى از مرز دهستان ایرافشان با كشور پاكستان را تشكیل مى ‏دهد (حدود 30 كیلومتر). رودخانه نهنگ از 140 كیلومترى جنوب شرقى سراوان واقع در دهستان بَمْ پُشْتْ سرچشمه مى‏گیرد و در نقطه‏اى به مختصّات طولى 63 درجه و 7 دقیقه و عرض 26 درجه و 39 دقیقه به مرز ایران و پاكستان وارد مى ‏گردد و رو به مغرب و سپس رو به سوى جنوب غربى جریان مى ‏یابد و در سر راه با ریزابه‏ هاى فراوانى كه از ارتفاعات اطراف مرز سرازیر شده ‏اند، مخلوط مى ‏شود و با پیوستن به رودخانه شاهى كور، به سوى جنوب غربى متوجه مى ‏گردد و پس از مخلوط شدن با رودخانه كوه پست به سوى جنوب روان مى ‏شود و سرانجام در نقطه ‏اى به مختصّات 62 درجه و 13 دقیقه طولى و 26 درجه و 15 دقیقه عرضى از مرز خارج مى‏گردد و به كشور پاكستان داخل مى‏شود، در كشور مزبور نخست به سوى جنوب و سپس به سوى خاور متوجه مى ‏گردد و پس از مخلوط شدن با رود كِیچ به رود دَشْتْ تغییرنام مى‏ یابد و سرانجام به خلیج گُواتْرْ مى ‏ریزد.

- كهیرى: دهستان سركور، فصلى، ریزابه: رود بمپور، حوضه: جازموریان، طول: 50 كیلومتر، ارتفاع سرچشمه: 1500 متر، ارتفاع ریزشگاه: حدود 570 متر، شیب متوسط: 1/9 درصد، مسیركلى: شمال غربى. این رودخانه از كوههاى هامان و شِش سَرْ در 47 كیلومترى جنوب شرقى ایرانشهر سرچشمه مى‏گیرد و به نام رودخانه شاه آپ به سوى مغرب روان مى‏گردد. در دامنه غربى كوه سرخ با یك ریزابه جنوب شرقى مخلوط مى‏شود و به سوى شمال غربى متوجه مى‏گردد. و بنام رود كهیرى درحوالى روستاى سَرْكَهوران (دهستان حومه ایرانشهر) به رود بمپور مى ‏ریزد.

- گَرْبُنْ (سیاهتگان):دهستان كیشكور، فصلى، ریزابه: رودكاجَوْ، حوضه: دریاى عمان، طول: 40 كیلومتر، ارتفاع سرچشمه: 1100 متر، ارتفاع ریزشگاه: 520 متر، شیب متوسط: 1/5 درصد، مسیركلى: جنوب غربى. این رودخانه از كوه گربُنْ در جنوب دهستان كیشكور سرچشمه مى‏گیرد و از كنار روستاى گربُنْ مى‏ گذرد و در محل روستاى كهیران گُواش (بخش قصرقند) به رودخانه كاجو مى‏ریزد.

- مُشكُند: دهستان سركور، فصلى، ریزابه: رودكاجو، حوضه: دریاى عمان، طول: 28 كیلومتر،  ارتفاع سرچشمه: 1000 متر، ارتفاع ریزشگاه: 850 متر، شیب متوسط: 0/5 درصد، مسیركلى: جنوب غربى. این رودخانه از ارتفاعات 50 كیلومترى جنوب شرقى ایرانشهر سرچشمه مى‏گیرد و قسمت علیاى آن را آهورّان مى ‏گویند.

 علاوه بر رودهاى مذكور، بقیه شاخه‏ هاى سیلابى كه به رودخانه سرباز مى ‏پیوندند عبارتند از: اِنْجِرْكْ (كَنْدَگان كَوْرْ)، كانیگان، شِشْ كانْ، نائوك، كَمَك، كرایى كور ناگوكْ، دانْ كور و ... كه همگى در بخش سرباز جریان دارند و رودهایى فصلى هستند. لازم به توضیح است كه علاوه بر این شعبات، شاخه‏ هاى دیگرى در بخش راسك و باهوكلات نیز به رودخانه سرباز مى ‏ریزند كه برخى از آنها عبارتند از : سیرین كَوْرْ، كشتك، سُورْوَشان، نلینت كاجَوْ یا كاجَهْ.

 

آبهاى زیرزمینى:

به علت كوهستانى بودن و شیب زیاد این بخش و همچنین بارانهاى موقتى و زودگذر همراه با رگبارهاى شدید، اغلب آبهاى زیرزمینى در عمق بسیار كمى (حدود 10 تا 15 متر) قرار دارند و از آنجا كه اكثر بارندگیها بصورت سیلابهایى جارى مى‏ گردند، آب كمتر فرصت نفوذ در داخل زمین را مى‏یابد و بدین‏ترتیب، سفره ‏هاى زیرزمینى كمتر تغذیه مى ‏شوند. بیشتر سفره ‏ها و منابع آب زیرزمینى در مجاورت رودخانه سرباز و شعبات آن قرار دارند. لازم به ذكر است كه بهره ‏بردارى از این آبها بیشتر دردهستانهاى سركور و كیشكور معمول است.

 

طبقه بندی: بلوچستان، 
برچسب ها: سرباز،  

این مطلب را به اشتراک بگذارید :

.::.

آبهاى سطحى:

 

آبهاى سطحى این بخش را مى ‏توان به دو دسته آبهاى دایمى و آبهاى فصلى تقسیم بندى نمود. 

 

الف: منابع آب دایمى: با وجود آنكه رودخانه سرباز مهمترین رودخانه بخش محسوب مى ‏گردد ولى چنانچه در طى دو یا سه سال بارندگى رخ ندهد، بیشتر بستر آن خشك مى ‏شود. ولى در بعضى جاها، بستر آن همیشه داراى آب است. آب این رودخانه در مواقع كم آبى، معمولاً از مركز بخش سرباز تا دَپْكَوْرْ دایمى است. ولى از دَپْكَوْرْ تا روستاى جَمیدَر آبى در بستر آن جریان ندارد، دوباره از روستاى جَمیدَر تا نرسیده به روستاى زِیارَتْ جاه آب جریان مى ‏یابد، ولى از زِیارَتْجاه تا پایین دست روستاى حِیط بستر آن خشك است. آنگاه از روستاى نُوبَنْدْ تا قسمت عُلیاى چراغان آب جریان دارد، از این نقطه تا نزدیكى روستاى هُدارْ بستر آن خشك مى‏باشد. سپس در نزدیكى هُدارْ جریان یافته و در پایین دست هُدار دوباره خشك شده تا اینكه در نزدیكى سد پیشین مجدداً آب در بستر آن جریان مى‏یابد. همچنین، سرچشمه و منشأ تمامى رودها داراى آب دایمى هستند.

  معمولاً سرچشمه این رودها، نواحى كوهستانى هستند كه به علت عدم نفوذ آب در این نواحى آب‏ها بصورت سطحى جریان مى ‏یابند و منابع آب دایمى را در آن مناطق تشكیل مى ‏دهند. به همین جهت در محل سرچشمه اغلب رودخانه ‏هاى این بخش روستاهایى دیده مى‏شوند كه اشتغال اهالى آنها، باغدارى مى ‏باشد. یكى دیگر از منابع آبهاى دایمى، چشمه ‏ها هستند كه بطور پراكنده دیده شده و بیشتر در دهستانهاى سركور و كیشكور و در بستر رودها، خصوصاً رودخانه سرباز، وجود دارند كه آب آنها بیشتر صرف آشامیدن اهالى و دامها و در مواردى آبیارى باغات مى ‏شود. معمولاً در محل ظهور چشمه‏ ها، روستاهاى كوچكى، با تعدادى درخت خرما و باغات انگشت شمارى، احداث شده ‏اند كه چنین وضعى در دهستان كیشكور بیشتر چشمگیر است. هر چند این چشمه ‏ها داراى آبدهى زیادى نیستند ولى با این وجود در بعضى از روستاها اهمیت حیاتى دارند، بطوریكه با خشك شدن آنها، زندگى اهالى غیرممكن مى ‏شود و مجبور به ترك وطن و كوچ مى ‏گردند.

 

ب: منابع آب فصلى: این منابع شامل سیلابهایى است كه بطور نامنظم و در مواقع بارندگى در رودخانه‏ ها جارى مى ‏شوند. از این منابع، تنها براى كشت گندم و جو و ماش و... استفاده مى ‏كنند. این سیلابها، با وجود خرابى فراوانى كه به بار مى ‏آورند، در برخى از دهستانهاى منطقه، خصوصاً در كیشكور و عموماً در سركور و ایرافشان و آشار ... داراى اهمیت فوق‏ العاده اى هستند. البته در قسمت عُلیاى دره سرباز نیز از سیلابها براى كشت زمینهایى كه آب رودخانه به آنها سوار نمى‏شود، استفاده مى‏ كنند. ولى در طول دره سرباز و پایین‏تر از قریه سرباز، استفاده از سیلابها به ندرت مشاهده مى ‏شود، فقط در مواردى جهت رسوبگذارى زمینهاى مصنوعى، از آب سیلابهااستفاده مى ‏كنند. از علتهاى سیلابى بودن آب رودها مى ‏توان به رگبارهاى تند باران، شیب زیاد و كوهستانى ‏بودن این بخش اشاره كرد.

 

كیفیت شیمیایى آبهاى فصلى یا رودخانه‏ ها: به دلیل غیرنمكى بودن تشكیلات زمین‏شناسى در این بخش، كیفیت شیمیایى آب رودخانه ‏ها بطور كلى مناسب است. همچنین نمونه ‏هاى برداشت شده از رودخانه ‏هاى مختلف، اسیدیته آن را بطور متوسط برابر 8، و هدایت الكتریكى آن را، با توجه به زمان پرآبى و یا كم آبى رودخانه‏ ها از 275 تا 1055 میكروموز بر سانتیمتر و درجه مرغوبیت آب را از نظر كشاورزى طبق استانداردهاى جهانى، خوب تا متوسط نشان مى ‏دهد. میزان نمك‏هاى مخلوط در آب رودخانه سرباز برابر 282 میلى‏گرم در لیتر است كه این رقم در سطح قابل قبولى براى كشت گیاهان مختلف مى‏باشد. میزان نمك طعام رودخانه سرباز 68 میلى‏گرم در لیتر و قلیائیت آب در حدود 7/9 اندازه ‏گیرى شده است، یعنى بطور كلى از نظر شورى و قلیائیت، آب این رودخانه براى كشاورزى در سطح مطلوبى قرار مى‏گیرد.

 

رژیم رودخانه ‏ها: بطور كلى جریان سالانه این رودها، معمولاً توسط چند طغیان، كه اغلب به صورت ناگهانى، ظرف چند ساعت پس از رگبار به اوج مى‏رسد، تأمین مى ‏گردد. بنابراین جریان پایه معمولاً دراین رودخانه ‏ها وجود ندارد. پس از خاتمه هر طغیان، جریان رودها رو به خشكى مى‏ گذارد. عامل مذكور وهم عدم ریزش برف و فقدان آبرفتهاى ضخیم سبب شده است كه رودهاى منطقه تماماً غیردائمى( فصلى و موقتى) خوانده شوند. فصل سیلاب یا در زمستان و یا در ماههاى تیر و مرداد است.

طبقه بندی: بلوچستان، 
برچسب ها: سرباز،  

این مطلب را به اشتراک بگذارید :

.::.

كلیات:

   هر چند ساختن مسكن به شیوه جدید و با مصالح ساختمانى مدرن در مركز بخش و همچنین در برخى از روستاهاى بزرگ دیده مى ‏شود، ولى احداث خانه‏ ها عموماً بااستفاده از ساقه و شاخ و برگ گیاهان بومى این منطقه، با روشهاى سنتى خاص خود صورت مى ‏گیرد. البته در بعضى از قسمتها و نواحى كه سنگ به فراوانى یافت مى ‏شود، خانه ‏هاى سنگى نیز احداث مى ‏نمایند، سقف اكثر این خانه ‏ها را با تیرهاى نخل و شاخه‏ هاى درخت خرما (كَرزْ) یا نى (نَدْ) مى‏پوشانند ولى اصولاً خانه سازى با چوب ، خشت، گل و با شاخ و برگ گیاهان بومى است. در مساكن یا سكونتگاههاى روستایى، شكل خانه ‏ها عموماً تابع مقتضیات طبیعى و مواد و مصالحى است كه طبیعت در دسترس مردم آن منطقه مى ‏گذارد و در حقیقت مساكن روستایى بیش از همه ساخته شرایط طبیعى مى ‏باشد و عموماً از مواد و مصالح چوبى و سنگى و یا گیاهى ساخته مى‏شوند كه در بعضى موارد، سنن و آداب و رسوم و معتقدات مذهبى، در خانه‏ ها و شكل این نوع خانه‏ ها مؤثرند.

    در خانه ‏هاى روستایى همیشه قسمتى از منزل به مسكن انسان و قسمتى دیگر به حیوانات داده مى ‏شود و قسمتى دیگر جهت انبار محصولات و ابزارهاى كار كشاورزى تخصیص مى ‏یابد. خانه روستایى عموماً یك طبقه است و گاهى دو طبقه مى ‏باشد. بناها نتیجه عمل متقابل انسان از یك سو و طبیعت از سوى دیگر است. در جوامع سنتى انسان سعى مى‏كند، بنایى را كه مى ‏سازد، با طبیعت انطباق داشته باشد، نه آنكه بر آن مسلط شود، در حالیكه در جوامع به اصطلاح متمدن یا صنعتى، طبیعت و محیط طبیعى فداى معمارى مى ‏شود. نوع تولید، معیشت، آب و هوا، مواد اولیه موجود در محیط، و سایر مسائل زندگى و حتى تفكر و دیدگاههاى انسان در شكل و ساخت بناها تأثیر دارد.

   مساكن مردم سرباز عبارتند از:

 

- بان:  از خشت و گل یا سنگ و گل ساخته مى‏شود. طرز ساختن آن بدین ترتیب است كه ابتدا یك پلان مستطیل شكلى را در زمین، تقریباً به گودى نیم متر حفر مى‏كنند، سپس در داخل این گودى تا ارتفاع 70 مترى را از سنگ و گل درست مى‏كنند. بعد از آن تا ارتفاع 2/5 الى 3 مترى را از خشت خام و گِل مى ‏سازند. سقف بان را با تیرهاى نخل - كه در اصطلاح محلى به آن »كونت« مى ‏گویند - و شاخه‏ هاى نخل، كه برگهاى آن را كنار زده ‏اند و به »كَرزْ« معروفند، و نى یا »نَدْ«، مى ‏پوشانند. آنگاه روى كرز و ندها را با حصیر پوشانده و در بعضى جاها نیز روى حصیر را یك پلاستیك مى‏كشند. سرانجام روى پلاستیك و حصیرها را، یا گل اندود مى‏كنند و یا اینكه با خاك مى‏پوشانند. قسمتهاى خارج و داخل دیوار بان را با گل، كه آن را به منظور چسبندگى بیشتر و مقاومت در برابر بارندگى و فرسایش، با كاه گندم (سیپُرى) مخلوط كرده‏ اند، مى‏ مالند. لازم به توضیح است كه بعضى از خانواده ‏ها كه از وضع مالى خوبى برخوردارند، سقف آنها را با چهار تراش و تخته پوشانده و دیوارهاى خارج و داخل بان را با سیمان و گچ مى ‏پوشانند و رنگ مى ‏كنند. ولى در مجموع در سربازبانها به شكل متفرق و منفرد ساخته مى‏شوند و داراى نقشه ‏اى نمى ‏باشند. اكثر بانها معمولاً به طول 11 تا 13 گز (6/60 و 7/80  متر) مى‏باشند و ارتفاع آنها نیز معمولاً 3 تا 3/5 متر است. هر بان داراى یك یا دو پنجره مى‏باشد كه پنجره‏ ها نیز عموماً كوچك مى ‏باشند و نمى ‏توانند نور كافى داخل بان را تأمین كنند. در بخش سرباز اكثر مساكن را همین بانها تشكیل مى‏ دهند. البته در مناطقى كه سنگ زیاد باشد، نظیر دهستانهاى سركور و كیشكور، بانها را از سنگ درست مى‏كنند و بعضی جاها معمولاً سه ردیف بالایى بان را، نزدیك به سقف، از خشت مى ‏سازند.

ادامه مطلب

طبقه بندی: بلوچستان، 
برچسب ها: سرباز،  

این مطلب را به اشتراک بگذارید :

.::.